Amateka y'u Rwanda

Kirazira, Kubandwa, Guterekera, Ibyivugo

Kirazira

Kirazira

Gutatira Igihugu

Gutatira Igihugu ni ukukigambanira, kugisebya, kumena ibanga ryacyo kuko Igihugu ari ingobyi ihetse ba nyiracyo.

Context: Gukunda Igihugu

Kuyobora nabi

Kuyobora nabi ni nko gucamo abantu ibice, kubogama, gutonesha, gukoresha ikenewabo, kutavugisha ukuri no guhisha rubanda ibyo bagomba kumenya.

Context: Ubuyobozi

Kuba ikigwari

Ikigwari ni umuntu utagize icyo amarira abandi kandi akanga kugera ku ntego. Ntashobora kugira icyo akora kuko ahora afite ubwoba.

Kugira ivangura

Kugira ivangura ni ukugira umutima uhitamo abantu ugaheza abandi ushingiye ku moko, ku gitsina, ku madini, ku turere.

Context: Ubumwe

Gusuzugura

Gusuzugura ni ukudaha umuntu cyangwa ikintu icyubahiro n'agaciro bikwiye ukabigaragariza mu magambo cyangwa mu bikorwa.

Kunebwa

Kunebwa ni ukutagandukira umurimo kandi ntugire icyo wibwiriza gukora. Ubunebwe n'ubukene biragendana.

Context: Umurimo

Kubandwa

Kubandwa

Kubandwa ni umuco w'imihango y'Abanyarwanda bakurambere bari bagira bateguraga abazimu, imana n'ibindi. Byari bifitanye isano n'ubutegetsi n'imibereho. Mu mateka y'u Rwanda mbere y'ubukoloni, Kubandwa yari igice cy'imico n'imigenzereze.

Guterekera

Guterekera

Guterekera ni ugutanga imihango (amaturo, ibyo kurya, ibyo kunywa) ku bazimu cyangwa ku mana kugira ngo habe ubumwe n'amahoro. Abanyarwanda bakurambere bateguraga imihango yo guterekera mu birori n'mu gihe cy'imyaka.

Timeline

Amateka y'u Rwanda

mbere ya 1890

Mbere y'ubukoloni

Ubutegetsi bw'Abami, ubwoko, imihango n'imigenzo.

1890–1962

Igihe cy'ubukoloni

Ubudage, ububiligi

1962

Ubwigenge

Repubulika y'u Rwanda ivuka.

1962–1994

Igihe cya repubulika

Imiyoborere n'amakimbirane y'amateka.

1994

Jenoside yakorewe Abatutsi

Ibihe bibi by'amateka y'u Rwanda.

1994–kugeza ubu

kuzahura igihugu, ubumwe n'ubwiyunge.

Kuzahura igihugu, ubumwe n'ubwiyunge, iterambere.